Ten spacer prowadzi na południe, do „kwiatowej” części Podkowy Leśnej – między innymi ulicami Wrzosową, Kwiatową, Głogów i Borowin.

Po drodze zobaczyć można kilka przykładów pięknej architektury powstającego na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych miasta ogrodu – miejsca wypoczynku.

Ciekawa jest również ich historia, mocno i dramatycznie zaakcentowana w czasie okupacji i Powstania Warszawskiego.

Przy ulicy Głogów, wiodącej w stronę Żółwina, znajduje się ośrodek jazdy konnej TKKF, w którym spędzić można więcej czasu – na koniu lub na ławeczce.

Błąd: warstwa z ID 2 nie istnieje!

1. [0,0 km] Spacer po południowo-zachodniej części Podkowy Leśnej zaczniemy od wędrówki przez Park Miejski. Bezpośrednio z peronu stacji, tuż obok białego budyneczku kasy biletowej, skręcimy w ulicę Świerkową będącą w istocie parkowym chodnikiem.

2. [0,1 km] Po chwili mijamy po prawej stronie przylegającą do Parku Miejskiego zadrzewioną posesję dawnego Miejskiego Ośrodka Kultury wsławionego promowaniem w latach dziewięćdziesiątych artystów alternatywnych z całej Polski. Obecnie w ramach CKiIO działa tutaj kino Projekt z interesująco dobieranym repertuarem.

Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Podkowy Leśnej, u. Świerkowa

Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Podkowy Leśnej, ul. Świerkowa

 

Na podesji zachowały się charakterystyczne drewniane baraki wybudowane w czasie okupacji – najprawdopodobniej dla stacjonujących w Podkowie Węgrów. Świerki na Świerkowej są naprawdę imponujące, tworzą gęsty szpaler, a sądząc po grubości ich pni należą zapewne do najstarszych w Podkowie Leśnej.

Przy ulicy Iwaszkiewicza dostrzec można z innej jeszcze perspektywy willę „Aida”, do której jest stąd również wejście. Teraz skręcamy w prawo na zachód, kierując się łukiem ulicy Iwaszkiewicza w stronę parku. Parkowa ścieżka prowadzi w stronę Pałacyku Kasyno, gdzie warto zawsze obejrzeć aktualną wystawę artystyczną i kalendarz wydarzeń planowanych na najbliższe tygodnie.

Pałacyk Kasyno - wystawa plakatu

Pałacyk Kasyno – wystawa plakatu

3. [0,5 km] Ścieżką dookoła stawu wędrujemy na przeciwległy brzeg, wdrapujemy się na piaszczystą wydmę i schodzimy dalej lasem do zapomnianego nieco wyjścia z parku w sąsiedztwie przystanku WKD Podkowa Leśna Zachodnia.
4. [1,3 km] Jest to jedyny na linii WKD przystanek z dwoma peronami – z jednego odjeżdża się do Grodziska, a z drugiego do Milanówka. Stąd skierujemy się ulicą Parkową na południe, by zobaczyć kilka interesujących przykładów wczesnej zabudowy Podkowy Leśnej.

WKD Podkowa Leśna Zachodnia

WKD Podkowa Leśna Zachodnia

5. [1,6 km] Pierwszym z nich jest stojąca na niewielkim wzniesieniu rozległej otwartej przestrzeni posesji Parkowa nr 37 willa reprezentująca styl dworkowy, dla którego inspiracją był polski dwór szlachecki z wspartym na kolumnach gankiem i wysokim łamanym dachem. Styl doczekał się wielu realizacji również w budynkach użyteczności publicznej, jak szkoły czy dworce kolejowe.

Willa na Parkowej nr 37

Willa na Parkowej nr 37

Pięknym przykładem tej architektury jest dworzec PKP w Grodzisku Mazowieckim. Tu w Podkowie dwie eleganckie wille o charakterze dworków stworzył architekt Stanisław Futasewicz. Ten dom powstał w roku 1927, architekt wybudował go dla swojej rodziny. Drugi, nawet bardziej okazały, znajduje się przy ulicy Bobrowej, we wschodniej części miasta.

6. [1,9 km] Idąc Parkową dalej na wschód mijamy kolejne dwie budowle z roku 1928. To stylowe pensjonaty o drewnianej architekturze uzdrowiskowej rodem z kresów wschodnich – „Jókawa” i „Przedwiośnie”. Obie wille przywiezione zostały w elementach z Wołynia i postawione w Podkowie Leśnej w roku 1928. W „Przedwiośniu” mieścił się pensjonat reklamowany już w „Przewodniku po kolei elektrycznej Warszawa – Grodzisk” z początku lat trzydziestych – jako komfortowo urządzony z elektrycznością i kanalizacją.

Willa "Przedwiośnie"

Willa „Przedwiośnie”

„Przedwiośnie” przedstawia się obecnie pięknie poprzez ogród kwiatowy i służyć by mogło do kolejnej reklamy miasta ogrodu, natomiast los „Jókawy” pozostającej w zarządzie miasta zależy od znalezienia środków na jej rewitalizację.

7. [2,0 km] U zbiegu Parkowej i Bluszczowej przy ich skrzyżowaniu z Kwiatową powstał trójkątny skwer. W roku 1925 na pustej przestrzeni wytyczonych zgodnie z planem ulic wmurowano tu kamień węgielny pod budowę miasta ogrodu. Na cokole z czerwonego piaskowca wyryta została lista założycieli Podkowy Leśnej: Stanisław Lilpop, Spółka Akcyjna „Siła i Światło”, Bank Związku Spółek Zarobkowych, Elektryczne Koleje Dojazdowe. Na kamieniu umieszczona została figurka Matki Boskiej, a skwer nosi obecnie imię księdza Bronisława Kolasińskiego.
Ze skweru skierujmy się na południe Kwiatową i zaraz Storczyków w prawo, i Wrzosową w lewo.

Skwer im. księdza Bronisława Kolasińskiego i figurka Matki Boskiej

Skwer im. księdza Bronisława Kolasińskiego i figurka Matki Boskiej

8. [2,6 km] W cienistej perspektywie ulicy pojawia się odległy fronton położonej nietypowo na przedłużeniu osi ulicy willi „Krychów”, wybudowanej w roku 1931 przez jednego ze współtwórców Podkowy Leśnej – Tadeusza Baniewicza, dyrektora spółki „Elektryczne Koleje Dojazdowe”. Elegancka modernistyczna architektura wzbogacona została subtelnie elementami dawniejszych stylów i stanowiła inspirację dla późniejszych realizacji.

Willa „Krychów”

Willa „Krychów”

Po Powstaniu Warszawskim został tu ulokowany oddział chirurgiczny Szpitala Wolskiego, przez który przewinęło się kilkuset rannych i chorych – powstańców, żołnierzy Berlinga, cywilów. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych mieszkał tu zięć Baniewicza, słynny archeolog Kazimierz Michałowski. Mieściła się tu w tym czasie pracownia Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN ze wspaniałymi zbiorami. Historia i architektura willi „Krychów” czynią to miejsce jednym z najważniejszych w Podkowie Leśnej.
Zamiłowanie do eleganckiego modernizmu trwa zresztą współcześnie, czego dowodem jest stylowy sąsiedni dom przy Kwiatowej 19.

Kwiatową kierujemy się teraz w lewo na wschód, skręcając następnie w ulicę Sasanek, gdzie na skrzyżowaniu z Głogów warto zwrócić uwagę na współczesne domy doskonale wkomponowane w wysokie sosny i dęby. Pierwszy to duża willa po lewej, zaś drugi to, na przeciwległym narożniku skrzyżowania, niewielki domek z drewnianych bali.

Ulica Głogów prowadzi prosto na południe i można nią dojść wkrótce do Żółwina, w całkiem wiejskie okolice. Jednak dwie ostatnie atrakcje Podkowy Leśnej znajdują się bliżej.

9. [3,2 km] Pierwsza to ośrodek jeździecki TKKF Podkowa, gdzie można przysiąść na chwilę na ławeczce i obserwować młodzież doskonalącą umiejętności jazdy konnej.

Ośrodek jeździecki TKKF Podkowa

Ośrodek jeździecki TKKF Podkowa

Naprzeciw bramy ośrodka jeździeckiego prowadzi w głąb lasku krótka i wąska uliczka Borowin. Pod numerem 5 dostrzec można wśród zieleni niepozorny domek.

10. [3,3 km] Podmiejski dom letniskowy zbudowany w latach 1927-1928 należał do rodziny Walców i Niemyskich, którzy w latach okupacji pomagali na różny sposób wielu ukrywającym się Żydom. Przez dom przewinęło się w różnych okolicznościach tak wiele rodzin, że miejsce nazwane zostało przez sąsiadów „jeneralnym biurem pomocy żydom”. W 2000 roku Lucjan i Barbara Niemyscy oraz siostra Lucjana, Janina, zostali odznaczeni medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata”.

Podmiejski dom letniskowy ul. Borowin nr 10

Podmiejski dom letniskowy ul. Borowin nr 10

Wspominająca te czasy pani Stanisława Mysłakowska, córka państwa Niemyskich, przekonana jest o roli przeznaczenia. „Pomimo, że o działalności Borowina niemal wróble na dachu śpiewały — włos nam z głowy nie spadł, chociaż podobno było wiele donosów. Zasługa to pracowników poczty, którzy donosy pakowali do kosza”.

W sierpniu i wrześniu 1944 roku uciekinierami stali się wypędzeni z miasta mieszkańcy Warszawy.

Jedną z osób goszczonych w Borowinie była Maria Dąbrowska, która tak zapamiętała dom: „Wydał mi się niesłychanie uroczy, pokoje cieniste staroświeckie, a ogród zaniedbany, piękniejszy niż kiedykolwiek”.

To był ostatni punkt trasy tego spaceru i pozostaje powrót, w trakcie którego trudno oprzeć się refleksji, jak gwałtownie zatrzymany został w czasie okupacji rozwój tego miasta ogrodu i wielu innych kwitnących przedsięwzięć i jak trudne czasy niosła dla jego mieszkańców nowa rzeczywistość. Ulicą Głogów wracamy na północ do Jałowcowej, którą docieramy do Jana Pawła II prowadzącej na północ do stacji Podkowa Leśna Główna. [4,5 km]

Share →

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>